different one

- mam inne plany I’ve got other plans

- nie mamy innego wyboru we have no other choice

- w większości innych krajów in most other countries

- rodzina jak wiele innych a family like many others

- lekarze, pielęgniarki i inni doctors, nurses, and others

- ceny są takie, a nie inne, i nic na to nie poradzisz prices are as they are and there’s nothing you can do about it

- inny niż ktoś/coś different to a. from GB a. than US sb/sth, unlike sb/sth

- ona jest zupełnie inna niż jej siostra she’s quite unlike her sister, she’s totally different from a. to her sister

- czuć się innym człowiekiem to feel a different man

- spojrzeć na kogoś/coś innymi oczami to see sb/sth in a different light

- to inna rzecz a. sprawa a. historia that’s another a. a different matter a. story

- to inna para kaloszy pot. that’s a different kettle of fish pot.

- koleżanka z innej szkoły a friend from another school

- Polska i inne kraje środkowej Europy Poland and other Central European countries

- może innym razem maybe some other time

- kto/nikt inny somebody/nobody else

- poza tobą nikt inny o tym nie wie other than a. apart from you nobody knows about it

- co/nic innego something/nothing else

- to zupełnie co innego that’s completely different

- ja/on to co innego it’s different with me/him

- czym innym jest tłumaczenie na piśmie, a czym innym tłumaczenie ustne written translation is one thing and interpreting is another

- co innego, gdyby… it would a. might have been different if…

- wszystko inne everything else

- wszystko inne zależy od niego everything else depends on him

- wszystko inne się nie liczy nothing else counts

- wszyscy inni (the) others

- jest zdolniejszy od innych (z grupy) he’s more gifted than the others (in the group)

- w ten czy inny sposób one way or another, somehow or other

- z tego czy innego powodu for one reason or another

- inna rzecz/sprawa, że… another thing is that…

- on kocha inną he loves somebody else

- inni other people, others

- robić coś dla innych to do something for others

■ innymi słowy in other words

- między innymi (z żywotnymi) among others; (z nieżywotnymi) among other things; inter alia książk.

( decl like adj) pot another man

- inni

* * *

another, other, different; innym razem some other time, another time; ktoś inny someone l. somebody else; nikt inny no one l. nobody else; coś innego something else; nic innego nothing else; wszystko inne everything else; a, to co innego ah, that makes a difference; inny od kogoś/czegoś different from sb/sth; między innymi among others, among other things, inter alia; być innego zdania take a different view, be of a different opinion, have a different opinion; nie było innej rady l. innego wyjścia there was no other way; każdy z innej parafii pot. poles apart, apples and oranges; zacząć z (całkiem) innej beczki change tack; change the subject; switch to something (completely) different; inna para kaloszy pot. another pair of shoes, a horse of another colour l. of a different colour; to zupełnie inna historia that's a different story; that's another story; innymi słowy in other words, to put it another way; w taki czy inny sposób one way or another, one way or the other.

- przeniósł ją przez próg he carried her across the threshold

- przenosili meble do innego pokoju they were moving the furniture to another room

- przeniósł niewiadomą z jednej strony równania na drugą he transferred an unknown from one side of the equation to the other

- przenosiła ciężar ciała z jednej nogi na drugą she shifted the weight of her body from one leg to the other

- komary przenoszą malarię malaria is carried by mosquitoes

- choroby przenoszone drogą płciową sexually transmitted a. transmissible diseases

- wiatr przenosił szybko ogień na inne domy the wind rapidly spread the fire to other buildings

- przenieść szkołę do innego budynku to transfer a school to a different building

- przenieść kogoś na inne stanowisko to transfer a. move sb to a different post

- przenieść coś na ekran/scenę książk. to adapt sth for a. to transfer sth to the screen/stage

- autor przeniósł na papier swoje rozważania the author transferred his thoughts (on)to paper

- malarz przeniósł na płótno to ważne wydarzenie historyczne the artist committed this important historic event to canvas książk.

- film przeniósł nas w lata 70. the film transported us back to the seventies

- przenieśli go na emeryturę a. w stan spoczynku he was retired a. pensioned off

- poprawki korektorskie przeniono na czystopis the proof-reader’s corrections have been transferred onto the fair copy

- rysunek z książki przeniósł na karton he copied a drawing from the book onto cartridge paper

- przeniosła miłość z męża na dziecko she transferred her love from her husband onto her child

- przeniósł całą agresję z brata na bratową he transferred all the aggression he felt towards his brother onto his sister-in-law

- przeniósł prawa majątkowe na syna he transferred the property to his son

- przenieść się do innego miasta/na inny wydział to move to a different town/department

- po podwieczorku przenieśli się do ogrodu after tea they moved into the garden

- przenieśmy się teraz dwieście lat wstecz let’s now move two hundred years back a. into the past

- ogień przenosił się na inne domy/na dach the fire was spreading to other buildings/onto the roof

- szkoła przeniosła się do nowego budynku the school was moved a. was transferred to a new building, the school moved a. transferred to a new building

- wiadomości przeniosły się pocztą pantoflową the news spread through the grapevine

■ przenieść się do wieczności/na łono Abrahama to go to glory, to (go to) meet one’s Maker

- przenieść się myślą a. myślami do kogoś/czegoś książk. to turn one’s thoughts to sb/sth

- przeniosła się myślą do lat wczesnej młodości she turned her thoughts to her early youth, her thoughts went back to her early youth

- przenieść wzrok a. spojrzenie a. oczy z kogoś/czegoś na kogoś/coś to turn one’s eyes from sb/sth onto sb/sth, to move one’s gaze from sb/sth to sb/sth

- przeniosła wzrok z matki na ojca her gaze moved a. she moved her gaze from her mother to her father

- z tymi krótkimi włosami (ona) wygląda zupełnie inaczej she looks totally different with that short hair

- sformułuję to pytanie inaczej let me rephrase the question a. put the question another way

- inaczej niż ktoś/coś in a different way to sb/sth, unlike sb/sth

- zachowywał się inaczej niż wszyscy he behaved differently to anybody else

- zrób to inaczej do it another way

- spotkanie przebiegało inaczej, niż planowaliśmy the meeting didn’t go as we had planned

- los chciał inaczej fate decreed otherwise książk.

- nie inaczej (na pewno) that’s it a. right

- „chcesz powiedzieć, że go nie lubisz?” – „nie inaczej” ‘do you mean to say you don’t like him?’ – ‘that’s right’ a. ‘that’s what I mean’

- nie inaczej było z wujem it was the same with my uncle

- dlatego zachowaliśmy się tak, a nie inaczej that’s why we behaved the way a. as we did

- stało się tak, a nie inaczej what happened happened

- rozmowy nie mogły skończyć się inaczej jak (tylko) kapitulacją the negotiations could only end in capitulation

- tak czy inaczej (w każdym razie) anyway, in any event

- tak czy inaczej miałeś doskonały pomysł anyway, it was a brilliant idea of yours

- tak czy inaczej nie sądzę, żeby… anyway a. in any event, I shouldn’t think…

- tak czy inaczej trzeba coś postanowić one way or another we need to decide something

- jest to, tak czy inaczej, nasza wina whichever way you look at it, it’s our own fault

- inaczej mówiąc,… in other words…

- inaczej śpiewać a. zaśpiewać przen. to sing a different tune a. song przen.

- musisz tam pójść, (bo) inaczej będziesz miał kłopoty you’ve got to go there, otherwise you’ll be in trouble

- pośpiesz się, (bo) inaczej się spóźnimy hurry up, or (else) we’ll be late

- subkultura młodzieżowa, czy inaczej: kultura alternatywna youth subcultures, also known as alternative culture

- (to) może inaczej… (well,) let me put it another way…

- ludzie, którzy kochają inaczej gay people, gays

* * *

* * *

1. (= odmiennie) differently, in a different way; tak czy inaczej anyhow.

2. (= w przeciwnym razie) otherwise.

3. (= czyli) or; bo inaczej... ( pogróżka) or else...; inaczej zaśpiewać (= zmienić zdanie pod naciskiem) change one's tune; jakżeby inaczej! how else!; nie inaczej! how else!, no other way!

* * *

1. ( fakt) affair, matter; sprawy rodzinne family matters; sprawy zawodowe business; sprawy codzienne everyday concerns; sprawy państwowe public affairs; nie wtrącaj się do cudzych spraw mind your own business; jak się mają sprawy? where l. how do things stand?; ruszyć sprawę z miejsca get things going; gorsza sprawa, że... what's worse...; niepokojąca sprawa matter of concern; delikatna sprawa touch-and-go; niezałatwiona sprawa loose end; pilna sprawa urgent matter; przegrana sprawa lost cause; nieczysta sprawa shady business; omawiana sprawa issue l. matter under discussion; inna sprawa, że... not to mention that...; to załatwia sprawę that settles it; sprawa jest oczywista no doubt about it, it's (pretty) straightforward; sprawa honoru matter of honor; sprawa wagi państwowej matter of the state, pressing issue; sprawa urzędowa official business; sprawa otwarta open question; sprawy sercowe affairs of the heart; na dobrą sprawę as a matter of fact, strictly speaking, to tell the truth; zdać sprawę z czegoś render an account of sth, report on sth; zdać sobie jasno sprawę z... take sth in, be well aware of sth, awake to sth; zdałem sobie sprawę, że... I realized that..., it occurred to me that...; władze zdały sobie w końcu sprawę z rozmiaru problemu authorities finally awoke to the extent of the problem; nie zdawać sobie sprawy z czegoś be unaware l. unconscious l. ignorant of sth; pokpić sprawę blow it; przeczekać sprawę let things lie, lie low; zakończyć sprawę call it quits; zaciemniać sprawę fog l. cloud l. confuse the issue; zajmować stanowisko w sprawie take a stand on an issue; to jego sprawa it's his problem l. business; to nie twoja sprawa (it's) none of your business, mind your own business; to nie moja sprawa it's not my business l. concern; to sprawa kilku dni it's a matter l. question of a few days; to poważna sprawa this is no laughing matter; to sprawa przesądzona there's nothing I(you etc.) can do about it; sprawa życia i śmierci a matter of life and death; to całkiem inna sprawa that's a different kettle of fish, it's an altogether different matter; zająć się sprawą... address the issue of...; komplikować sprawę make things difficult; pogarszać sprawę make things l. matters worse, rub salt into the wound; to przesądza sprawę that settles it; załagodzić sprawę pour oil on the waters l. on troubled waters; stawiać jasno sprawę be clear about sth; nie dostrzegać istoty sprawy miss the point; zostawić sprawę w spokoju drop the matter, let the matter rest; porządkować swoje sprawy set l. put one's own house in order, order l. settle one's affair przejść do sedna sprawy get down to the point; sedno sprawy the heart l. crux of the matter; sprawy nie układają się najlepiej things are not going right.

2. ( interes) business; mam do pana sprawę I have a favor to ask of you; nie mam do niego żadnej sprawy I have no business with him; zwracać się do kogoś w jakiejś sprawie approach l. turn to sb about sth; sprawa niecierpiąca zwłoki urgent matter; zrób coś w tej sprawie do sth about it; kilka spraw do załatwienia a few things to attend to; wziąć sprawę w swoje ręce take matters into one's hands; mieć mnóstwo spraw na głowie have a lot on one's mind, have many things to take care of; przedyskutować wiele spraw cover a lot of ground, discuss many issues; doprowadzić sprawę do końca tie up the loose ends, bring the matter to an issue; mam jeszcze kilka spraw do załatwienia I still have a few errands to do l. run; mieć inne/ważniejsze sprawy na głowie have other/bigger fish to fry; nie ma sprawy pot. no problem, (it's) no big deal, forget it, it's no trouble at all; Ministerstwo Spraw Zagranicznych the Ministry of Foreign Affairs; US the Department of State; Br. the Foreign Office; Ministerstwo Spraw Wewnętrznych the Ministry of Internal Affairs; US the Department of Homeland Security; Br. the Home Office; sprawy wewnętrzne/zagraniczne home/foreign affairs.

3. lit. (= wzniosły cel) cause; sprawa wielkiej wagi matter of great importance; poświęcić się dla sprawy sacrifice o.s. for the cause; walczyć o wspólną sprawę fight for the common cause; słuszna sprawa fair cause; bronić słusznej sprawy defend a good cause; zrobić coś dla dobra sprawy do sth towards promoting the cause.

4. prawn. case; sprawa cywilna civil case; sprawa karna criminal case; sprawa rozwodowa divorce case; prowadzić sprawę ( o inspektorze policji) be on the case; wygrać/przegrać sprawę win/lose a case; umorzyć sprawę discontinue proceedings; załatwić sprawę polubownie settle a case out of court; oddać sprawę do sądu go to court; wytoczyć komuś sprawę take legal action against sb, bring an action against sb.

* * *

-o- ( metoda) way, manner ( robienia czegoś of l. for doing sth); method ( na coś for sth); ( środek) means; (działania, postępowania) mode, method; sposób użycia usage, directions for use; sposób mówienia turn of phrase, locution, manner of speaking; sposób myślenia way of thinking, habit of thought l. mind; sposób rozumienia understanding; sposób bycia manners; w ten sposób this l. that way, like this l. that; nie mów do mnie w ten sposób don't talk to me like that; nie lubię sposobu, w jaki on się uśmiecha I don't like the way he smiles; tym sposobem thus, thereby; jakimś sposobem somehow; w inny sposób otherwise, in a different way; nie ma innego sposobu there's no other way; w dowolny sposób whichever way, any way; w jakikolwiek l. żaden sposób by any possibility, anywise, at all; w następujący sposób in the following way l. manner; w podobny sposób in like manner, along similar lines; w prosty sposób simply, straightforwardly; w taki czy inny sposób one way or the other l. another, by hook or by crook; w podziwu godny sposób admirably; robić coś na sposób francuski/amerykański do sth the French/American way l. fashion; zrobię to swoim sposobem I'll do it my way; na wszystkie sposoby l. wszelkimi sposobami by all means, using all methods; w żaden sposób nohow, noway, by no means; w żaden sposób nie mogę sobie na to pozwolić I can't possibly afford it; wziąć się na sposób resort to an expedient; mam na niego sposób I have a way to deal with him; na to nie ma sposobu there's no help l. remedy for it; znaleźć sposób find a way; to najlepszy sposób na nudę it's the best remedy l. cure for boredom; ujmować coś w inny sposób rephrase l. paraphrase sth, put sth in a different way; nie sposób odmówić there's no refusing; był na swój sposób miły he was nice in his own way; nie sposób jej dogodzić she is impossible l. hard l. difficult to please; w tradycyjny sposób in the traditional way l. manner, in the old ways; na sposób wiejski country style; we właściwy sposób fitly, in the right way; wykorzystać wszystkie sposoby use every trick in the book; znaleźć sposób na zrobienie czegoś find a way to do sth, contrive to do sth; domowym sposobem home-made; sposób płatności method of payment; sposób podania kulin. presentation; sposobem (= sprytem) by a trick; zrobić coś sposobem find a way around the problem; okolicznik sposobu gram. adverbial l. adjunct of manner.

- podróż dookoła świata a journey round a. around the world

- najwyższy/największy na świecie the highest/largest in the world

- stary jak świat as old as the hills

- jest taka mgła, że świata nie widać it’s so foggy a. misty (that) you can’t see anything

- odsunąć się od świata to withdraw a. retire from the world

- chcieć zmienić świat to want to change the world

- szeroki świat the world at large

- iść w świat to go out into the world

- wiadomości ze świata world news

- podwodny świat the submarine world

- cały świat ją podziwiał the entire world admired her

- świat artystyczny/naukowy the word of art/science

- świat przestępczy the criminal world

- świat organiczny/nieorganiczny the organic/inorganic world

- świat zwierząt the animal world

- świat z betonu i szkła a world of concrete and glass

- świat dźwięków/cyfr the world of sound(s)/numbers

- świat marzeń the world of dreams

- wojna światów war of the worlds

- świat realny the real world

- świat duchowy the spiritual world

- □ Nowy Świat książk. the New World

- Stary Świat książk. the Old World

- Trzeci Świat Polit. the Third World

■ elegancki świat żart. high society

- wielki a. szeroki świat the rich and (the) famous

- ten świat this world

- nie z tego świata not of this world

- zejść z tego świata książk. to depart this life euf.

- przenieść a. wyprawić się na tamten świat to go to meet one’s Maker żart.; to go the way of all flesh

- wyprawić a. wysłać kogoś na tamten świat to dispatch sb (into the next world) żart., to send sb to meet their Maker żart.

- tamten świat the next world, the afterworld

- dwa światy (odrębne środowiska) two different worlds; (o osobach) completely different characters

- jak świat światem (zawsze) since time immemorial; (nigdy) never

- za nic w świecie not for all the world

- błagać a. prosić na wszystko w świecie to beg for all one is worth

- na oczach świata in public, in full view (of the public)

- bywać w świecie a. chodzić po świecie to walk the earth

- podbić świat to conquer the world

- świata nie widzieć poza kimś/czymś to think all the world of sb

- przyjść na świat książk. to be born

- puścić w świat to spread [wiadomość, plotkę]

- wejść w świat to enter society

- wyrzec się świata książk. to renounce the world książk.

- zapomnieć o całym a. bożym świecie to be oblivious to the whole a. entire world

- żegnać się ze światem książk. to take one’s leave of the world

- świat idzie naprzód a. do przodu the world is advancing (all the time)

- świat stoi przed kimś otworem the world is sb’s oyster

- świat się do góry nogami przewraca pot. the whole world’s gone crazy pot.

- świat i ludzie! pot. that’s more than enough

* * *

1. (= bok; skraj; aspekt) side; strona „ma” ekon. credit side; strona „winien” ekon. debit side; z jednej strony..., z drugiej strony... on (the) one hand..., on the other hand...; przejść na drugą stronę ulicy cross the street; pod drugiej stronie ulicy across the street; po prawej/lewej stronie on the right/left (hand side); racja jest po twojej stronie you're right; mieć kogoś po swojej stronie have sb on one's side; być po czyjejś stronie be on sb's side, side with sb; stanąć po czyjejś stronie take sides with sb; przejść na czyjąś stronę come over to sb's side, take one's stand at sb's side; przejść na stronę wroga defect to the enemy; przeciągnąć kogoś na swoją stonę gain sb over; walczyć po czyjejś stronie fight on the side of sb, fight side by side with sb; z mojej strony on l. for my part; to ładnie z twojej strony it is kind of you; druga strona medalu the other side of the coin; pomoc finansowa ze strony rodziców financial help on the part of one's parents; krewny ze strony matki a relative from one's mother's side; poszli każdy w swoją stronę everybody went his/her own way; włożyć sweter na lewą stronę put on the sweater inside out; po lewej stronie znajduje się pomnik... on our left we l. you can see the monument of...; patrzył w moją stronę he was looking my way; rozważyć coś ze wszystkich stron consider sth in all its aspects; pokazać się z najlepszej strony put one's best leg forward; nie należy oczekiwać pomocy z tej strony there's no help to be looked for in that quarter; cztery strony świata the four cardinal points; rozglądać się na wszystkie strony look around; rozjechać się w różne strony set off in different directions; pójść na stronę go to the restroom l. toilet; z której strony wieje wiatr? which way is the wind from?; wziąć kogoś na stronę take sb aside; strona równania mat. member l. side of an equation.

2. (np. książki) page; strona domowa l. główna komp. home page; strona internetowa web page; strona tytułowa title page.

3. ( cecha) aspect, angle, bearing; jasne i ciemne strony życia the rough and the smooth; znać czyjeś dobre l. złe strony know the length of sb's foot; tłumaczenie nie jest moją mocną stroną translation is not one of my strong points; ta praca ma też swoje dobre/złe strony there are also good/bad aspects of this job; znać kogoś z dobrej strony know the good side of sb.

4. (okolica, kraj) parts; neighborhood; Br. neighbourhood; nie znam tych stron I don't know these parts; z jakich stron pani pochodzi where(abouts) do you come from?; to są moje rodzinne strony this is my homeland, that's where I come from; tęsknię do stron ojczystych I miss my homeland.

5. (= uczestnik sporu) party; walczące strony the warring parties; te propozycje nie mogą być zaakceptowane przez stronę polską these proposals cannot be accepted by the Polish delegation.

6. prawn. party; być stroną w czymś be a party to sth; nakłonić strony do ugody persuade the parties to reach an amicable agreement; pełnomocnik strony a party's attorney(-in-fact); wysokie układające się strony the high contracting parties.

7. gram. voice; strona bierna passice voice, the passive; strona czynna active voice, the active; strona zwrotna the reflexive, middle voice.

- chwytać piłkę obiema rękami a. w obie ręce to catch a ball with a. in both hands

- chwytać (za) czapkę/kij to grab one’s cap/a stick

- chwycić za klamkę to grab the door handle

- chwytać linę to catch a. grab (at) a rope

- chwycić rzucony cukierek to catch a sweet

- chwycić kogoś za włosy/kark to grab sb by the hair/(the scruff of) the neck

- chwycić kogoś za kołnierz/płaszcz to grab (hold of) a. get hold of sb by the collar/ to grab (hold of) sb’s coat

- chwycić kogoś za rękę to grip sb’s hand, to grasp sb by the hand

- chwycić kogoś za ramię to grip sb’s arm, to seize sb by the arm

- chwycić kogoś w objęcia to grasp a. clasp sb in an embrace

- pies chwycił go za nogawkę spodni the dog caught his trouser leg in its teeth

- chwytać ryby siecią/w sieć to catch fish with/in a net

- chwytać konia na lasso to lasso a. rope a horse

- chwytać uchem coś to catch the sound of sth

- chwycić coś kątem oka to catch sth out of the corner of one’s eye

- chwycić zapach czegoś w nozdrza (o zwierzęciu) to catch the smell of sth

- chwycić żart to get a joke

- chwytać, o co komuś chodzi to get what sb means

- chwytać coś w lot to grasp sth immediately; to catch on (to sth) at once a. immediately pot.

- chwytać rytm tańca to pick up the rhythm of a dance

- chwycić kogoś na czymś to catch sb doing sth

- chwytały go bóle/konwulsje he was gripped by pain/seized by convulsions

- chyba chwyta mnie grypa I think I’m coming down with a. I’m getting the flu

- chwycił go kaszel he had a coughing fit

- chwyciły ją dreszcze she started shivering

- kobietę w ciąży często chwytają mdłości pregnant women often suffer from bouts of sickness

- mojego kota chwyciła jakaś choroba my cat has caught a. picked up some disease

- chwyta go sen he feels sleepy

- położył się do łóżka i od razu chwycił go sen as soon as he got into bed he fell asleep a. he was overcome by sleep książk.

- chwyta ją żal/wzruszenie she’s overcome with sorrow/emotion

- gdy mróz chwyta, na ulicach robi się ślisko when it’s frosty a. there’s a frost the streets become slippery

- w lutym chwyta zwykle kilkunastostopniowy mróz in February the temperature usually falls to 10 or 15 degrees below zero

- poczekaj, aż klej chwyci wait until the glue sets

- ten klej nie chwyta metalu this glue doesn’t stick to a. adhere to metal

- farba nie chwyciła the dye didn’t take

- idea rządu koalicyjnego nie chwyciła the idea of a coalition government fell through a. didn’t take off

- chwytać się za głowę z bólu to clutch one’s head in pain

- chwytać się za bolącą nogę to grasp a. clutch an aching leg

- chwytać się pod boki ze śmiechu to clutch one’s sides laughing, to hold one’s sides with laughter

- chwytać się za ręce to take hold of a. clasp one another’s hands

- chwycił się stołu, żeby nie upaść he caught hold of the table so as not to fall

- chwytać się różnych pomysłów to try (out) different ideas

- chwytać się różnych sposobów to resort to various methods a. means

- chwytać się różnych zajęć to take on a. up various activities

- chwytać się myśli/nadziei to cling to a. hold on to an idea/a hope

- prezydent chwycił się pomocy wojska the president turned to the army for help

- chwytać się na myślach o śmierci to catch oneself thinking about death

■ chwycić byka za rogi to take the bull by the horns

- chwycić wiatr Myślis. [pies] to catch the scent, to get the scent; Żegl. to catch the wind

- chwytać oddech a. powietrze to gasp (for breath), to catch one’s breath

- ranny z ledwością chwytał powietrze the injured man could hardly catch his breath

- chwytać kogoś za słowa a. słówka to pick sb up on every word (they say)

- nie chwytaj mnie za słowa, tylko uważnie mnie wysłuchaj just listen to what I’m saying and stop picking me up on every word

- chwytać coś na gorąco pot. (w mediach) to cover sth as it happens, to be where the action is pot.

- dobry reporter powinien chwytać życie na gorąco a good reporter should always be there on the spot

- chwytać na gorąco relacje świadków to get eyewitness reports on the spot a. at the scene

- chwycić za broń/pióro/pędzel to take up arms/writing/painting

- chwytać kogoś za gardło [emocje] to bring a lump to sb’s throat

- chwytać kogoś za serce a. duszę [słowa, widok] to pull a. tug at sb’s heartstrings

- chwytać kogoś za serce [osoba] to play on sb’s heartstrings

- żadne choroby się go nie chwytają he’s totally immune to illness

- nie chwytają się go żadne nasze tłumaczenia none of our explanations seem to (be) get(ting) through to him

- tonący brzytwy się chwyta przysł. a drowning man will clutch at a straw przysł.

- dzień powszedni (roboczy) weekday; (zwykły) ordinary day

- pociąg kursuje wyłącznie w dni powszednie the train only runs on weekdays

- tak wygląda nasz dzień powszedni that’s what a typical day is like

- dzień pracy a. roboczy a working day GB, a workday US

- dzień wolny od pracy a holiday

- autobus nie kursuje w święta i dni wolne od pracy the bus does not run on Sundays or holidays

- dzień świąteczny a holiday

- wziąć dzień urlopu to take a day off

- tego dnia było pochmurno it was a cloudy day

- pewnego dnia one day

- pewnego dnia się o tym dowiecie you’ll get to know about it one day

- pewnego dnia obudzisz się i… one day you’ll wake up and…

- na drugi/trzeci dzień a. drugiego/trzeciego dnia on the second/third day

- trzeciego dnia poczuła się lepiej she felt better on the third day

- cztery dni później four days later

- co drugi/co trzeci dzień every second/third day

- lada dzień any day now

- wydarzenie/temat/bohater dnia an event/topic/hero of the day

- mieć swój dzień to have ones day

- to był mój wielki dzień it was my big day

- mam dziś dobry dzień today is my lucky day

- dziś mam zły dzień, robota mi się nie klei this really isn’t my day, work is heavy going

- pechowy/szczęśliwy dzień unlucky a. bad/lucky day

- co dzień every day, daily

- ubranie na co dzień clothes for everyday use

- na co dzień chodziła w spodniach she normally a. usually wore trousers

- wstał jak co dzień przed piątą as usual he got up before five o’clock

- tak na co dzień pusto tu i ciemnawo usually, it’s an empty and dark place

- co dnia książk. every day, daily

- spotykał ją co dnia he met her every day

- dzień w dzień day in day out, day by a. after day

- matka wydzwania do nas dzień w dzień mother phones us every single day

- w tych dniach one of these days, any day now

- wyjeżdża w tych dniach he’s leaving any day now

- na dniach pot. any day now

- powinien wrócić na dniach he should return any day now

- z dnia na dzień (nagle) from one day to the next; (stopniowo) day by day

- odkładać coś z dnia na dzień to delay doing sth

- żyć z dnia na dzień to live from hand to mouth a. a hand-to-mouth existence

- z dnia na dzień nabierają wprawy they are becoming more proficient by the day

- z dnia na dzień musiał zmienić mieszkanie he had to move unexpectedly

- ciężki/pracowity dzień a hard/busy day

- spędzić dzień na zakupach/na plaży to spend the day shopping/on the beach

- dobrze rozpocząć/zakończyć dzień to begin the day/end the day well

- było jeszcze ciemno, kiedy w szpitalu zaczął się dzień it was still dark outside when the day began at the hospital

- przez cały dzień the whole day

- przez cały dzień przygotowywała się do przyjęcia it took her the whole day to get ready for the party

- uszycie sukienki zajęło jej cały dzień it took her the whole day to sew the dress

- cały (boży) dzień the whole day long

- siedzą cały dzień za biurkami i nic nie robią they sit at their desks all day long doing nothing

- cały dzień spędził w łóżku/przed telewizorem he spent the whole day in bed/watching television

- całymi dniami a. po całych dniach all day (long)

- całymi dniami a. po całych dniach nie ma go w domu he’s never at home

- dzień i noc a. dniem i nocą a. dniami i nocami day and night

- pracował dniami i nocami he worked day and night

- krem na dzień a day cream

- dzień dobry good day; (rano) good morning; (po południu) good afternoon

- na dzień dobry (na powitanie) in salutation; pot., przen. (na początek) for a start

- ukłonić się komuś/pocałować kogoś na dzień dobry to greet sb/to greet sb with a kiss

- na dzień dobry dostał służbowy samochód for starters he was given a company car

- już na dzień dobry przegraliśmy dwa mecze we immediately lost two matches

- słoneczny/deszczowy dzień a sunny/rainy day

- najkrótszy/najdłuższy dzień w roku the shortest/longest day of the year

- dzień się wydłuża the days are getting longer

- w listopadzie dnia ubywa in November the days begin to draw in

- dzień wstaje a. wschodzi a. budzi się dawn a. the day is breaking

- za dnia by day, in a. during the daytime

- wrócimy jeszcze za dnia we’ll be back before nightfall

- za dnia wszystko lepiej widać it’s easier to see everything in the daylight

- skończymy do dnia a. przed dniem we’ll finish early in the morning

- wrócili nade a. przede dniem he got back early in the morning

- dzień kalendarzowy calendar day

- jaki dziś dzień? what day is it today?

- poznaliśmy się w dniu jego urodzin we met on his birthday

- umowa z dnia 31 marca 1994 a contract dated a. of 31March 1994

- dzień wczorajszy/dzisiejszy/jutrzejszy książk. yesterday/today/tomorrow

- na dzień dzisiejszy książk. as of today

- żyć dniem dzisiejszymprzen. to live a day-to-day existence

- wspomnienia o dniu wczorajszym przen. memories of the past

- o dzień jazdy stąd jest oaza there’s an oasis one-day’s ride away from here

- miasteczko leży dwa dni drogi stąd the town is two days’ journey away from here

- dożywać ostatnich dni to live out the rest of one’s days

- pragnął zapomnieć o dniach poniewierki he wanted to forget his days of misery

- □ dzień polarny Astron. polar day

- dzień rektorski Uniw. a day free from classes

- Dzień Dziecka Children’s Day

- Dzień Matki Mother’s Day

- Dzień Kobiet Women’s Day

- Dzień Pański Relig. Day of the Lord

- Dzień Pojednania a. Przebłagania Relig. Day of Atonement, Yom Kippur

- dzień skupienia Relig. day of retreat

■ nie znać a. nie być pewnym dnia ani godziny to be (living) on borrowed time książk.; to know neither the day nor the hour

- podobny jak dzień do nocy as different as chalk and cheese

* * *

* * *

dni- Gen. -a pl. -e l. dni

1. ( od wschodu do zachodu słońca) day; dzień dobry (= powitanie) ( przed południem) good morning; ( po południu) good afternoon; dzień wolny (od pracy) day off; dzień pracy l. roboczy weekday; dzień powszedni weekday; dzień świąteczny holiday; dzień polarny astron. polar day; przesilenie dnia z nocą solstice; do białego dnia till dawn; w biały l. jasny dzień in broad daylight; rośliny krótkiego dnia bot. short-day plants; cały boży dzień all day long, the whole day; dniem i nocą day and night; przede l. nade dniem just before dawn; podobny jak dzień do nocy like night and day.

2. (= doba) day and night; dzień po dniu day after day; dzień w dzień day in, day out; dzień wczorajszy (= wczoraj) yesterday; (= przeszłość) yesterday, past; dzień dzisiejszy (= dzisiaj) today; (= teraźniejszość) today, present; dzień jutrzejszy (= jutro) tomorrow; (= przyszłość) tomorrow, future; szukać wczorajszego dnia hang around; do dnia dzisiejszego until now; temat dnia headline; bohater dnia hero of the day; nie znasz dnia ani godziny you never know the day; żyć z dnia na dzień live from day to day, live from hand to mouth; odkładać coś z dnia na dzień put sth off from day to day; co dzień every day; mieć dobry dzień have one's lucky day, have a good day; mieć zły dzień have a lousy l. bad day; dzień drogi dzieli nas od Warszawy we are a day's journey from Warsaw; trzy dni zwolnienia lekarskiego three days' sick leave; opłata za dzień day's rate.

3. (= wyznaczony termin) date; dzień ślubu wedding day; dzień tygodnia week day; dzień imienin nameday; dzień urodzin birthday; lada dzień any day, any time now; po dziś dzień till now; do sądnego dnia forever; Dzień Kobiet Women's Day; Sądny Dzień rel. Doomsday; Dzień Zaduszny rz.-kat. All Souls' Day.

4. (= jakiś okres) days; twoje dni są policzone your days are numbered.

* * *

1. (= kręcić, przewracać) turn; obrócić klucz w zamku turn the key in the lock; obracać oczami roll one's eyes; obracać w tańcu whirl l. spin sb ( dancing); obracać coś w palcach twiddle with sth, finger sth; obracać pieniędzmi conduct financial l. business transactions; obracać językiem pot. blabber, jabber; to się obróci przeciwko tobie it will turn against you.

2. (= kierować, zwracać ku czemuś) turn; obrócić l. skierować na kogoś wzrok turn one's eyes to sb; obrócić na bok turn to the side; obracać kota ogonem blow smoke over sth (usu. twist the meaning of one's own words, statements, promises, etc.).

3. (= przeznaczać, inwestować) make use ( coś na jakiś cel of sth for a certain purpose); obrócić coś na swój pożytek turn sth to one's profit.

4. (= przemieniać) turn into; obracać coś w gruzy l. perzynę bring sth to ruin, lay waste to sth; obrócić coś wniwecz shatter, crush sth to smithereens; obrócić wniwecz czyjeś nadzieje shatter one's hopes; obracać coś w żart turn sth into a joke.

5. pot. (= chodzić tam i z powrotem) go there and back.

6. wulg. ( mieć stosunek z kobietą) bang, grind; Br. shag.

1. (= kręcić się) turn, revolve, rotate; obracać się w koło spin; obracać się wokół osi pivot; obrócić się na pięcie turn l. spin on one's heel; Ziemia obraca się wokół własnej osi astron. the earth rotates on its axis; a jednak się obraca and yet it does move ( words of Galileo).

2. (= odwracać się) turn; obracać się na drugi bok roll over; obrócić się tyłem l. plecami do kogoś turn one's back on sb; obracać się przeciwko komuś turn against sb; obracać się jak chorągiewka change one's views or loyalties (political, etc.).

3. (= zmieniać się) turn into; obrócić się w gruzy l. perzynę be shattered, be crushed into smithereens.

4. (= przebywać, znajdować się) mingle, mix; obracać się wśród kogoś mingle l. socialize with sb, rub elbows l. shoulders with sb; obracać się w różnych kręgach move in different circles.

5. (= dotyczyć) revolve; jego zainteresowania obracają się wokół leksykografii his interests revolve around lexicography.

- chować coś na miejsce to put sth back a. away

- chować coś do kieszeni/szafy to put sth in one’s pocket/in the cupboard

- chować rewolwer do kabury to put a gun in its holster ⇒ schować

- chować coś w szafie/pod łóżkiem to keep sth in the cupboard/in a drawer/under the bed

- chować jedzenie na zapas to keep some spare food

- termometr chowamy w apteczce we keep the thermometer in the medicine cabinet

- w której szufladzie chowasz sztućce? which drawer do you keep a. put the cutlery in?

- mieszkanie jest maleńkie, nie ma gdzie chować rzeczy the flat’s tiny, there’s nowhere to put anything (away) ⇒ schować

- chować cukierki/zapałki przed dziećmi to hide sweets/matches from the children

- pieniądze były chowane w różnych miejscach the money was stowed (away) a. concealed in different places ⇒ schować

- chować coś w tajemnicy to keep sth (a) secret

- ciekawe, jakie tajemnice chowasz przede mną I wonder what secrets you’re keeping a. hiding from me

- chować głowę w/pod poduszkę to bury one’s head in/under the pillow

- chować twarz w dłoniach to bury one’s face in one’s hands ⇒ schować

- chować kogoś surowo to bring sb up strictly

- chować dzieci na porządnych ludzi to bring one’s children up to be decent people ⇒ wychować

- chować owce na wełnę to raise a. keep sheep for their wool

- chować urazę do kogoś to feel bitter towards sb, to harbour a grudge against sb książk.

- chować w pamięci wspomnienia z dzieciństwa to cherish one’s childhood memories

- słońce chowa się za lasem the sun is going down behind the forest

- chować się do cienia to try and find some shade ⇒ schować się

- chować się przed policją to hide a. be in hiding from the police

- dzieci chowały się, a inne ich szukały some children hid and the others looked for them

- gdzieś ty się chowała cały ten czas? przen. where have you been (hiding) all this time? ⇒ schować się

- chować się u ciotki to be brought up by an aunt

- chować się na wsi/w mieście/w Poznaniu to be brought up a. be raised in the country/in the city/in Poznań

- wtedy panny chowały się na powieściach sentymentalnych in those days young ladies were brought up on sentimental novels ⇒ wychować się

- dobrze się chować [dziecko, zwierzę] to thrive

- jak im się chłopaki chowają? how are their lads getting on?

- polecić/kazać się chować w rodzinnej wsi to ask/give instructions to be buried in one’s home village

■ chować głowę w piasek to bury one’s head in the sand

- chować coś pod sukno to sweep sth under the carpet a. rug

- silna pięść a heavy fist

- zacisnąć pięść/pięści to clench one’s fist/one’s fists

- wygrażać komuś pięścią to shake one’s fist at sb

- bębniła pięściami w drzwi she was pounding on the door with her fists

- uderzył a. trzasnął pięścią w stół he banged his fist on the table

- bić a. okładać a. tłuc kogoś pięściami to come for sb with one’s fists, to set about sb with one’s fists, to pummel sb US

- dosunąć komuś pięścią w nos pot. to give sb a biff on the nose pot.

- poczęstować kogoś pięścią pot. to give sb a bunch of fives pot.; to give somebody a knuckle sandwich US

- przecierać sobie oczy pięściami to rub one’s eyes with one’s knuckles

- walka na pięści a fist fight

- bójka a. bijatyka na pięści a free-for-all

- walka na gołe pięści bare-knuckle fight

- mieć twardą pięść a. być twardej pięści to have an iron fist a. hand

- pięści go świerzbiły, żeby dać jej nauczkę his hand was itching to teach her a lesson

- prawo pięści the law of the jungle

■ pasować jak pięść do nosa a. oka pot. to stick a. stand out like a sore thumb

- dywan do zasłon pasuje jak pięść do nosa the carpet and the curtains are a bad match

- jego dowcipy pasowały jak pięść do nosa his jokes were completely amiss

- pasowali do siebie jak pięść do nosa they were as different as chalk and cheese, they were poles apart

- oni są podobni do siebie jak pięść do nosa pot. (fizycznie) they look nothing alike

- zmienić zdanie to change one’s mind

- okulary ją zmieniły she looked different in her glasses

- zmienić obuwie/bieliznę/pościel to change one’s shoes/one’s underwear/the sheets

- zmienić szkołę/pracę to change one’s school/job

- zmienić zawód to change one’s profession a. line of work

- zmienić nazwisko to change one’s name a. surname

- zmienić opatrunek to change a dressing

- zmienić wodę w wazonie to change the water in a vase

- rower/aparat fotograficzny zmienił właściciela euf. the bike/camera found a new owner żart.

- zmienić się na lepsze to change for the better

- mżawka zmieniła się w ulewę the drizzle turned into a downpour

■ zmienić skórę to change one’s ways

- sprawy handlowe/finansowe business/money matters

- chodzić koło swoich spraw to mind one’s own business

- mieszać się a. wtrącać się do cudzych a. nieswoich spraw to interfere in sb’s affairs

- wtrącać się do spraw małżeńskich to interfere between husband and wife

- wywlekać jakieś sprawy to drag things up

- mieć ważne sprawy do omówienia to have important matters to discuss

- posunąć sprawę naprzód to make progress with things

- zapomnieć o sprawie to let the matter drop

- ruszyć sprawę z miejsca to get things going

- zgłoś tę sprawę na policję pot. report the matter to the police

- sprawą zajmuje się policja the police are dealing with the matter

- sprawa ucichła nothing more was heard about the matter

- sprawa przybrała inny obrót the tide turned

- to zupełnie inna sprawa it’s a different kettle of fish

- to beznadziejna sprawa it’s a losing battle

- sprawa się komplikuje the plot thickens

- Ministerstwo Spraw Zagranicznych/Wewnętrznych the Ministry of Foreign/Internal Affairs

- sprawa służbowa a business matter

- sprawa niecierpiąca zwłoki a matter of great urgency

- mieć kilka spraw do załatwienia to have some errands to do a. to run

- wyjechał w ważnych sprawach he’s away on important business

- zająć się swoimi sprawami to go about one’s business

- uporządkować swoje sprawy to put one’s affairs in order

- w słusznej sprawie for a. in a good cause

- dla dobra sprawy all in good cause

- przyłączyć się do kogoś dla wspólnej sprawy to make common cause with sb

- poświęcić życie dla sprawy to sacrifice one’s life for the cause

- głośna sprawa a cause célèbre

- sprawa o ustalenie ojcostwa a paternity suit

- sprawa cywilna/kryminalna/rozwodowa a civil/criminal/divorce case

- sprawa o morderstwo a murder case

- sprawa Kowalskiego the Kowalski case

- wygrać sprawę to win one’s case

- przegrać sprawę to lose a case

- czy sprawa zakończyła się w sądzie? did the case come to court?

- sprawa jest zamknięta the case is closed

- jego sprawa jutro wchodzi na wokandę his case comes up tomorrow

- □ sprawa honorowa matter a. affair of honour

■ godny lepszej sprawy worthy of a better cause

- sprawa otwarta open question

- sprawa sumienia matter of conscience

- sprawa życia i śmierci matter of life or a. and death

- sprawy sercowe affairs of the heart

- brudna a. ciemna a. nieczysta sprawa shady business

- gorsza sprawa, że… what makes the matter worse…

- i sprawa skończona a. załatwiona and that’s that

- inna sprawa, że… on the other hand, …

- zobaczmy, jak sprawa stoi let’s see where we stand, let’s see where matters stand

- na dobrą sprawę to all intents and purposes

- pokpić sprawę to botch the job, to make a hash of it

- poruszyć a. podnieść jakąś sprawę to raise a matter

- przesądzać sprawę to put a lid on it, to sort it out

- przybić a. ubić sprawę to settle the matter once and for all

- śliska sprawa hot potato

- śmierdząca sprawa can of worms

- to sprawa dwóch, trzech dni/kilku tygodni it’s a matter of two, three days/of a few weeks

- to moja/twoja sprawa it’s my/your business

- trudna a. niełatwa z nim/nią sprawa he/she is a difficult person

- wziąć sprawę w swoje (własne) ręce to take the matter into one’s own hands

- zdawać sobie sprawę, że… to realize that…

- zdawał sobie sprawę z ryzyka, jakie podjął he realized how risky his decision was

* * *

Gen.pl. dróg

1. (= trakt) road; główna droga main road; boczna droga side road, by-road; droga publiczna public road; droga dojazdowa access road; skrzyżowanie dróg intersection, junction, crossroads; szeroka/wąska droga broad/narrow road; wyboista/równa droga bumpy/smooth road; gęsta sieć dróg extensive road network; zły stan dróg bad condition of the roads; droga bita macadam, macadamized road; droga gruntowa dirt road; swoją drogą nie masz racji while we are at it, you're wrong; to swoją drogą that's a different story; być na rozstajnych drogach be at crossroads; rozbój na prostej drodze barefaced robbery; wszystkie drogi prowadzą do Rzymu all roads lead to Rome.

2. (= szlak) route, way, track; przewozić towary drogą morską/powietrzną/lądową transport goods by sea/air/land; droga żelazna przest. railroad; droga startowa lotn. runway; droga hamowania braking distance, stopping distance; droga strategiczna strategic route; drogi oddechowe anat. respiratory tract; drogi żółciowe anat. bile ducts; drogi łzowe anat. lacrimal ducts, lachrymal ducts; Droga Mleczna astron. Milky Way; przekazywać wiadomości drogą radiową transmit messages by radio; zgodzę się na to w drodze wyjątku I'll agree to that by way of exception; in that case I'll make an exception; być na drodze do sławy be on the road to fame; moje plany wakacyjne są na dobrej drodze my vacation l. holiday plans are on the right track; pójść niewłaściwą drogą go the wrong way, take the wrong path; kpisz, czy o drogę pytasz? pot. and I'm supposed to believe you don't know a thing about it?; nie tędy droga that's not the way to do it.

3. (= trasa) way; zmyliłem drogę I lost my way; nadłożyć drogi take a roundabout way; czy może pani wskazać mi drogę do muzeum? can you show me the way to the museum?, which way to the museum, please?; dlaczego zawróciłeś z raz obranej drogi? why have turned back from the path you took?; tędy wiodła jedyna droga ucieczki that was the only escape (route); dalsza droga prowadzi przez Francję i Hiszpanię do Portugalii then you have to travel through France and Spain to Portugal; droga wolna kol. the coast is clear; (rób, jak chcesz -) wolna droga! do as you please; suit yourself; it's a free country; klasztor był o jakieś dwie godziny drogi stąd the monastery was some two hours away; pięć minut drogi stąd piechotą five minutes' walk from here; pięć minut drogi stąd samochodem five minutes' drive from here; to jest kawał drogi stąd that's a long way from here; odciąć komuś drogę odwrotu t. przen. cut off sb's escape route; torować sobie drogę do sukcesu pave one's way to success; stawać komuś na drodze stand in sb's way l. path; schodzić komuś z drogi get out of sb's way; zatrzymać się w pół drogi stop half way there; zamknąć komuś drogę do kariery block l. stand in the way of sb's career, close the door on sb's career.

4. (= podróż) journey, travel, voyage; droga powrotna return journey; ruszyć w drogę depart, set off l. out; pot. hit the road; być gotowym do drogi be ready to set off l. out; odpoczywać po długiej drodze rest after a long journey; jestem w drodze od trzech dni I have been on the road for three days; odbyć drogę pieszo travel on foot; Droga Krzyżowa rz.-kat. the Way of the Cross, the Stations of the Cross; droga krzyżowa przen. bearing one's cross; dziecko jest w drodze child is on the way; po drodze wstąp do nich drop in on them on your way; w drodze do domu on the way home; krzyżyk na drogę good riddance (to bad rubbish); it's your funeral; it's no skin off my nose l. back; szerokiej drogi! have a safe journey l. trip!; w drogę! let's go!, move!; z drogi! get out of my way!; komu w drogę, temu czas I, we, etc. must be off; it's high time I, we, etc. went; we should be going soon l. getting along now; it's about time I, we, etc. left l. hit the road l. trail.

5. (= metoda działania) way; nie sądzę, żeby to była właściwa droga do pozyskania przychylności dziekana I don't think this is the right way to get the dean's support; osiagnął te wyniki drogą żmudnych badań he obtained these results after painstaking research; przekazać coś drogą służbową communicate sth through official channels; rozstrzygnąć spór na drodze prawnej settle a matter by legal action; rozstrzygnąć spór na drodze sądowej settle a matter in court; dochodzić swoich praw na drodze sądowej seek justice in court; kroczyć swoją własną drogą take one's own road; chodzić własnymi drogami follow one's own path; ona nie może znaleźć drogi do swojej córki she can't get through to her own daughter; sprowadzać kogoś na złą drogę lead sb astray.

6. fiz. path.

Gen. - giej dear, love, honey; ależ moja droga, nie masz racji but my dear, you're quite wrong l. mistaken; zrobię wszystko dla mojej najdroższej I'll do anything for my love.

- samolot pokonuje dystans 5 000 km bez tankowania the plane can fly 5,000 km without refuelling

- sprawy ocenia się inaczej z pewnego dystansu czasowego things seem different given a. after some time

- biegał na długich dystansach he was a long-distance runner

- Amerykanie są dobrzy na krótkich dystansach the Americans are good at short distances

- wygrał bieg na dystansie 3000 m he won in the 3,000 metres

- dystans między szkołami w mieście i na wsi the gap between urban schools and their rural counterparts

- zmniejszający się dystans między filmem artystycznym a popularnym the narrowing gap between artistic and popular cinema

- pod względem wykształcenia dzieli ich ogromny dystans there’s an enormous disparity in their education

- dystans Polski do najbogatszych krajów świata the gap between Poland and the richest countries in the world

- nie będzie łatwe zmniejszenie dystansu technologicznego w stosunku do USA it won’t be easy to bridge the gap in modern technology between our country and the USA

- patrzyć na kogoś z dystansem to look at sb with reserve

- trzymać kogoś na dystans to keep sb at a distance, to keep sb at arm’s length

- trzymać się na dystans to keep one’s distance, to remain aloof

- zachować dystans wobec obcych to keep aloof a. one’s distance from strangers

- mieć dystans do sprawy to maintain detachment from a matter

* * *

* * *

pl. -e l. -y

1. (= odległość) distance; dystans między Chinami a Zachodem powoli zmniejsza się distance between China and the West is slowly but surely decreasing; dystans czasowy time distance; trzymać kogoś na dystans keep sb at a distance; trzymać się na dystans keep one's distance; zachowywać dystans keep o.s. at a distance; nabrać dystansu do kogoś/czegoś distance o.s. from sb/sth; dystans krytyczny biol. critical distance; dystans społeczny socjol. social distance; strefa dystansu socjol. distance zone.

2. sport distance; krótki/średni/długi dystans short/middle/long distance.

- plan działania/kampanii a plan of action/of campaign

- plan dyżurów a duty roster

- plan lekcji Szkol. a (school) timetable

- plan zajęć Uniw. a timetable, a class schedule

- plan ucieczki an escape plan

- plan wycieczki an itinerary, a travel plan

- plan wydawniczy a planned publishing list, planned publications

- narodowy plan gospodarczy a national economic plan

- plan krótkoterminowy/długoterminowy a short-term/a long-term plan

- plan pięcioletni a five-year plan

- plan sześciopunktowy a six-point plan

- sporządzić plan to draw up a. work out a plan

- trzymać się planu to keep to a. stick to a plan

- wszystko odbyło się zgodnie z planem everything went according to plan a. as planned

- zatwierdzić/wykonać plan to approve/carry out a. implement a plan

- zmiana planów a change of plans

- zmienić plany to change one’s plans

- jakie masz plany na ten weekend? what are your plans for the weekend?

- mieć plany co do swoich dzieci/co do przyszłości dzieci to have plans for one’s children/for one’s children’s future

- mam co do Anny poważne plany, chciałbym się z nią ożenić I’m serious about Anna, I’d like to marry her

- snuć plany to devise a. make plans

- robić plany na przyszłość to plan ahead, to make plans for the future

- zwierzyć się komuś ze swych planów to let sb in on one’s plans

- mieć coś w planie to be planning sth

- mieć w planie wyjazd za granicę to be planning to go abroad

- w planie jest budowa nowej autostrady there are plans to build a new highway

- plan się udał a. powiódł the plan worked

- plan się nie udał a. nie powiódł the plan fell through a. didn’t work a. failed

- pokrzyżować komuś plany to cross a. foil a. thwart sb’s plans

- zniweczyć czyjeś plany to ruin sb’s plans

- wprowadzić plan w życie to put a plan into operation a. to work

- plan wypracowania/opowiadania an essay/a story outline

- plan lekcji a lesson plan

- plan Warszawy (mapa) a street plan of Warsaw; (booklet) a street guide to Warsaw

- plan pokoju the layout of a room

- plan rozmieszczenia gości przy stole a seating plan

- plan parteru/piętra a ground/a floor plan

- narysować plan pawilonu/maszyny to draw up a plan of a pavilion/a machine

- budowla na planie krzyża/koła a building on a cruciform/circular plan

- na pierwszym/drugim planie in the foreground/background

- być na pierwszym planie przen. to be of prime importance

- w naszym domu muzyka była zawsze na pierwszym planie in our home music was always the first a. top priority

- wysunąć się na pierwszy plan, znaleźć się na pierwszym planie przen. to come to the fore

- zejść na dalszy a. drugi plan przen. to recede into the background

- odsunąć a. zepchnąć coś na dalszy plan przen. to push sth into the background a. to the back

- plan ogólny a long shot

- na planie on set

- na planie „Batmana” on the set of ‘Batman’

- wyjść na plan/zejść z planu to go on/walk off set

- akcja powieści rozgrywa się w dwóch planach czasowych the action of the novel takes place on two different time planes

- plan realistyczny/symboliczny a realistic/a symbolic level a. plane

□ plan awaryjny contingency plan

- plan ewakuacyjny emergency evacuation plan

- plan generalny master plan

- plan kasowy Fin. fiscal a. financial plan

- plan operacyjny a. strategiczny operational a. strategic plan, plan of operations

- plan perspektywiczny long-term plan

- plan regulacyjny Archit. regulating plan

- plan sytuacyjny Archit. site plan

- plan zbawienia a. Boży Relig. God’s plan (of salvation)

- plan zagospodarowania przestrzennego Archit. development plan

* * *

* * *

1. (= zamiar) intention; ( działania) scheme; pokrzyżować czyjeś plany upset the l. sb's applecart, thwart sb's plans; mieć w planie plan; według planu l. zgodnie z planem according to the plan, as planned.

2. (= rozkład zajęć, czynności) schedule, timetable; plan podróży itinerary; plan działania action plan; plan inwestycyjny investment plan; plan perspektywiczny long-term plan.

3. (= zarys) blueprint, design; (wypracowania, wykładu) outline.

4. (= rysunek) plan, map; plan miasta street map; na planie prostokąta of rectangular plan; plan badań naukowych research project; plan sytuacyjny l. działki site plan.

5. film, telew. (= odległość od kamery, oka widza) ground; drugi plan background; pierwszy plan foreground; być na pierwszym planie be in the foreground l. forefront; wysuwać się na pierwszy plan come to the fore; zejść na drugi l. dalszy plan recede l. fade into the background l. distance.

6. film ( poza studiem) location; ( w studiu) set; na planie filmowym on location.

* * *

1. (= przebyć idąc) go, walk; przechodzić obok kogoś/czegoś go l. walk past l. by sb/sth; przechodzić przez granicę cross the border; przechodzić przez most go l. walk across the bridge; przechodzić przez ulicę l. jezdnię cross the street; przejść do ogrodu/innego pokoju go l. move to the garden/another room; przejść przez coś suchą nogą go through sth without wetting one's feet.

2. (= przesuwać się) pass; burza przeszła bokiem the storm passed by.

3. (= przetoczyć się) spread ( przez coś across sth); przez całą Europę przeszła zaraza a plague spread across the whole of Europe.

4. (= zostać przekazanym) be passed, be handed down; (o obowiązkach, władzy) devolve ( na kogoś on l. upon sb); przechodzić z rąk do rąk be passed from hand to hand; przechodzić z pokolenia na pokolenie be handed down from one generation to another; dom przeszedł na Adama the house was inherited by Adam; to wydarzenie przejdzie do historii this event will go down in history; wiadomość przechodziła z ust do ust the news spread from mouth to mouth; wszystkie listy przechodzą przez moje ręce I handle all the letters.

5. (= przedostawać się przez coś) get through; przeszły mnie ciarki I shivered down my spine; słowa nie chcą mi przejść przez gardło words stick in my throat; ani przez myśl mi nie przeszło, że może go nie być w domu it didn't even cross my mind that he might not be at home.

6. (= przebiegać, prowadzić dokądś) run; autostrada przejdzie tamtędy the highway will run over there; granica przechodzi wzdłuż rzeki the border runs along the river.

7. (= mijać) pass; grypa nie chce mi przejść I can't get rid of the flu; koncert przeszedł bez echa the concert passed by unnoticed; nie martw się, to wkrótce przejdzie don't worry, it will soon pass.

8. (= doświadczać) experience, go through; (szkolenie, operację) undergo; przechodzić kryzys go through a crisis; przechodzić piekło go through hell; przechodzić trudny okres go through a difficult period; go through a rough patch; wiele przeszłam w moim pierwszym małżeństwie I went through a lot in my first marriage.

9. (= zmieniać stanowisko pracy, firmę) change over ( z czegoś na coś from sth to sth); przejść na chrześcijaństwo convert to Christianity; przejść na emeryturę retire; przejść do następnej klasy get l. be promoted; przejść na wegetarianizm turn vegetarian; przejść nad czymś do porządku dziennego disregard sth, wave sth aside; przejść (z kimś) na ty come to first name terms with sb; przejdę do konkurencji I will go over to our competition; przejdźmy do sprawy let's get down to business; pozwolą państwo, że przejdę do następnego tematu let me pass l. move on to the next topic, let me proceed to the next topic.

10. (= przekształcać się) turn, develop ( w coś into sth); energia kinetyczna przechodzi w elektryczną kinetic energy turns into electric energy; kłótnia przeszła w bójkę the quarrel developed l. turned into a fight.

11. (= zostać przyjętym, przegłosowanym) be passed; wniosek przeszedł the motion was passed; jego kandydatura nie przeszła his candidacy was rejected.

12. (= przewyższać) surpass, excel; przechodzić siebie samego surpass l. excel o.s.; przechodzić czyjeś oczekiwania exceed sb's expectations; przechodzić czyjeś najśmielsze marzenia be beyond one's wildest dreams; to przechodzi ludzkie pojęcie this all staggers the mind; twoje zachowanie przechodzi granice mojej cierpliwości your behavior is more than I can endure l. stand.

(= chodzić przez jakiś czas) walk, spend some time walking; przechodził całą noc he spent the whole night walking.

* * *

* * *

look, have l. take l. cast a look l. glance (na kogoś/coś at sb/sth); ( w górę) look up; ( za siebie) look round; ( wstecz) look back; ( posępnie) lower (na kogoś/coś at l. on l. upon sb/sth); ( w zamyśleniu) muse (na kogoś/coś at l. on sb/sth); spoglądać na zegarek look at one's watch; spoglądać w lustro look in the mirror; spoglądać po sali look round the room; spoglądać z góry na kogoś/coś look down on l. upon sb/sth, look down one's nose at sb/sth; spoglądać na kogoś jako na... view l. consider sb as...; spoglądać przez ramię look over one's shoulder; spoglądać na coś niechętnie squint at sth; spoglądać na kogoś wrogo look daggers at sb, give sb a hostile look; Adam nie śmiał spojrzeć Ewie w oczy Adam didn't dare look Eve straight l. square in the eyes; spoglądać sobie w oczy look each other in the eyes; spójrz prawdzie w oczy wake up and smell the coffee, face the truth; spojrzeć śmierci w oczy look death in the face; spojrzeć komuś prosto w oczy look sb straight in the eyes; spojrzałem z dystansem na tę sprawę I looked at this matter without emotions; spójrz poważnie na ten problem give it a serious consideration; spojrzeć na kogoś znacząco/życzliwie/pogardliwie give sb a meaningful/friendly/scornful look; spojrzeć na coś z innej perspektywy view sth from a different angle; spojrzeć na coś we właściwym świetle get l. put sth in the right perspective; spojrzeć w przyszłość look to the future.